Hiện tượng mắt đổ ghèn là một tình trạng phổ biến mà hầu hết chúng ta đều gặp phải, đặc biệt là vào mỗi buổi sáng sau khi thức dậy. Đôi khi, ghèn mắt chỉ là một phần tự nhiên của quá trình làm sạch mắt. Tuy nhiên, nếu bạn nhận thấy mắt tiết ghèn quá nhiều, có sự thay đổi về màu sắc, hình dạng hoặc kèm theo các triệu chứng khó chịu khác, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo một vấn đề sức khỏe cần được quan tâm. Vậy, mắt đổ ghèn là do đâu, có những loại ghèn mắt nào và cách xử lý ra sao? Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết để giúp bạn hiểu rõ hơn và có cách chăm sóc mắt hiệu quả.
Mắt Đổ Ghèn Là Gì?
Mắt đổ ghèn, hay còn gọi là dịch tiết mắt (Eye Discharge), là sự tích tụ của hỗn hợp chất nhầy, dầu, tế bào da chết và các mảnh vụn khác thường xuất hiện ở khóe mắt hoặc dọc theo đường mi mắt khi chúng ta ngủ. Ghèn mắt có thể có dạng ướt, dính hoặc khô và đóng vảy, tùy thuộc vào lượng nước trong dịch tiết đã bay hơi.
Chức năng chính của dịch tiết mắt là đóng vai trò quan trọng trong việc loại bỏ các chất thải và bụi bẩn ra khỏi màng phim nước mắt, góp phần bảo vệ bề mặt nhãn cầu. Trong suốt cả ngày, mỗi khi chớp mắt, lớp nước mắt sẽ liên tục làm sạch các chất nhầy và mảnh vụn này. Tuy nhiên, khi ngủ, hoạt động chớp mắt dừng lại, tạo điều kiện cho dịch tiết tích tụ và hình thành ghèn ở mắt.
Ghèn mắt tích tụ ở khóe mắt
Phân Loại Tình Trạng Mắt Đổ Ghèn
Ghèn mắt có thể được phân loại dựa trên màu sắc và hình dạng, mỗi loại thường liên quan đến một tình trạng sức khỏe cụ thể của mắt.
1. Phân loại theo màu sắc
1.1. Mắt đổ ghèn vàng
Ghèn mắt có màu vàng, đặc biệt nếu đi kèm với cục u nhỏ hoặc nốt sần trên mí mắt, thường là dấu hiệu của lẹo mắt. Tình trạng này xảy ra khi các tuyến dầu trên mí mắt bị tắc hoặc nhiễm trùng, dẫn đến việc tiết dịch mủ. Trong một số trường hợp, ghèn vàng cũng có thể liên quan đến viêm túi lệ, một tình trạng nhiễm trùng ở túi lệ. Bạn cần lưu ý không tự ý nặn lẹo mắt vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và lây lan. Nếu tình trạng tiết dịch kéo dài hoặc kèm theo đau nhức, cần thăm khám bác sĩ sớm.
Ghèn mắt màu vàng có thể là dấu hiệu của viêm túi lệ
1.2. Mắt đổ ghèn xanh lá cây hoặc xám
Dịch tiết mắt có màu xanh lá cây hoặc xám đặc thường là dấu hiệu rõ ràng của nhiễm trùng mắt do vi khuẩn, điển hình như viêm kết mạc do vi khuẩn. Các triệu chứng đi kèm thường bao gồm đỏ mắt, kích ứng và cảm giác mí mắt bị dính chặt khó mở khi thức dậy. Đây là một tình trạng cần được khám và điều trị bằng thuốc nhỏ mắt kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ để tránh các biến chứng nghiêm trọng hơn.
1.3. Mắt đổ ghèn trắng
Ghèn mắt màu trắng thường liên quan đến viêm túi lệ, một dạng nhiễm trùng hệ thống dẫn lưu nước mắt. Các biểu hiện kèm theo có thể bao gồm đau, đỏ và sưng ở khu vực giữa mũi và mí mắt.
2. Phân loại theo hình dạng
2.1. Mắt đổ ghèn dạng nước
Ghèn mắt loãng, trong suốt, dạng nước thường là triệu chứng điển hình của viêm kết mạc do virus, hay còn gọi là đau mắt đỏ. Viêm kết mạc do virus thường liên quan đến các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên và có thể tự khỏi sau vài ngày. Tuy nhiên, cần giữ vệ sinh cá nhân tốt để tránh lây lan cho người khác.
2.2. Mắt đổ ghèn dạng sợi
Dịch tiết màu trắng, dai, có dạng sợi là dấu hiệu đặc trưng của viêm kết mạc dị ứng. Bệnh thường kèm theo các triệu chứng như ngứa, đỏ mắt và cảm giác khó chịu.
2.3. Mắt đổ ghèn dạng đặc, giòn
Ghèn đặc, giòn, thường đóng vảy trên mí mắt và lông mi vào buổi sáng là dấu hiệu của viêm bờ mi. Tình trạng này có thể được cải thiện bằng cách chườm ấm và vệ sinh mí mắt bằng nước ấm sạch.
2.4. Mắt đổ ghèn dạng hạt nhỏ, khô
Nếu ghèn mắt khô và tích tụ thành các hạt nhỏ ở khóe mắt, đây có thể là dấu hiệu của tình trạng khô mắt. Để giảm triệu chứng, bạn có thể bổ sung nước mắt nhân tạo, uống đủ nước và giữ vệ sinh mắt sạch sẽ.
Nguyên Nhân Gây Mắt Đổ Ghèn Bất Thường
Mắt đổ ghèn bất thường thường liên quan đến các bệnh về mắt hoặc các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn khác. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến:
1. Viêm kết mạc
Đây là tình trạng viêm lớp màng trong suốt lót mặt trong mí mắt và bao phủ lòng trắng của mắt. Có ba dạng viêm kết mạc chính:
- Do virus: Dịch tiết thường loãng, trong hoặc có màu hơi trắng. Bệnh rất dễ lây qua tiếp xúc trực tiếp.
- Do vi khuẩn: Dịch tiết đặc hơn, có màu vàng hoặc xanh lá cây. Nếu không được điều trị kịp thời, có thể gây biến chứng nghiêm trọng.
- Do dị ứng: Dịch tiết thường dạng nước, kèm theo ngứa và đỏ mắt, thường xuất hiện khi tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng như phấn hoa, bụi bẩn.
2. Viêm bờ mi
Tình trạng viêm mãn tính ở mí mắt, thường do vi khuẩn hoặc rối loạn chức năng của tuyến Meibomian (các tuyến dầu nhỏ nằm dọc theo lề của mí mắt), dẫn đến tắc nghẽn và tiết dịch.
3. Lẹo mắt
Lẹo mắt là tình trạng nhiễm trùng gây tắc nghẽn một hoặc nhiều tuyến dầu ở mí mắt, tạo thành một nốt sưng đỏ, đau nhức.
4. Khô mắt
Khi mắt không sản xuất đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh, tình trạng khô mắt sẽ xảy ra, dẫn đến sự tích tụ dịch nhầy và dầu, gây cảm giác khó chịu.
5. Các nguyên nhân khác
- Sử dụng kính áp tròng không đảm bảo vệ sinh: Đeo kính áp tròng không sạch hoặc sử dụng không đúng cách có thể dẫn đến nhiễm trùng và ghèn mắt.
- Chấn thương mắt hoặc loét giác mạc: Các tổn thương ở mắt có thể gây viêm nhiễm và tăng tiết dịch.
- Viêm túi lệ: Nhiễm trùng ở túi lệ, nơi chứa nước mắt trước khi dẫn xuống mũi.
Đeo kính áp tròng đúng cách giúp hạn chế mắt đổ ghèn
Triệu Chứng Kèm Theo Khi Bị Mắt Đổ Ghèn
Ngoài ghèn mắt, một số triệu chứng khác có thể xuất hiện, cảnh báo tình trạng sức khỏe tiềm ẩn:
- Cục u nhỏ hoặc nốt sần trên mí mắt: Thường là dấu hiệu rõ ràng của lẹo mắt.
- Đỏ mắt, kích ứng và cảm giác mí mắt bị dính chặt khi thức dậy: Các triệu chứng này, đặc biệt khi đi kèm với ghèn mắt màu xanh lá cây hoặc xám, là dấu hiệu của nhiễm trùng mắt do vi khuẩn.
- Đau, đỏ, sưng ở vùng giữa mũi và mí mắt: Những dấu hiệu này, kết hợp với ghèn trắng, thường cho thấy viêm túi lệ.
- Ngứa, đỏ mắt và cảm giác khó chịu: Đây là các triệu chứng thường gặp khi dịch tiết mắt có màu trắng, dai, dạng sợi, chỉ ra viêm kết mạc dị ứng.
Các Đối Tượng Dễ Gặp Tình Trạng Mắt Đổ Ghèn
Trẻ sơ sinh là đối tượng đặc biệt dễ gặp tình trạng mắt đổ ghèn do ống dẫn nước mắt của trẻ (từ bề mặt mắt đến khoang mũi) có thể bị tắc nghẽn. Sự tắc nghẽn này gây ra tình trạng chảy nước mắt liên tục ứ đọng trong mắt (ngay cả khi trẻ không khóc) và đôi khi kèm theo chảy dịch mắt, có thể tràn ra má.
Điều Trị Tình Trạng Mắt Đổ Ghèn Bất Thường
Việc điều trị tình trạng mắt đổ ghèn bất thường phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Một số biện pháp chung có thể được áp dụng:
- Sử dụng thuốc nhỏ mắt: Thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc kháng virus có thể được chỉ định bởi bác sĩ tùy thuộc vào loại nhiễm trùng.
- Chườm ấm: Đắp khăn ấm lên mắt giúp làm mềm ghèn và dễ dàng loại bỏ dịch tiết mắt tích tụ.
- Vệ sinh mắt: Nhẹ nhàng vệ sinh mắt bằng khăn sạch, ẩm để loại bỏ ghèn bẩn.
Bạn nên đến gặp bác sĩ khi gặp các triệu chứng sau:
- Ghèn mắt kéo dài, có màu vàng, xanh lá cây hoặc kèm mủ.
- Đau mắt dữ dội, nhạy cảm với ánh sáng hoặc thị lực bị giảm sút.
- Sưng đỏ đáng kể quanh mắt hoặc vùng túi lệ.
Sử dụng thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc kháng virus theo chỉ định của bác sĩ để điều trị tình trạng mắt đổ ghèn bất thường
Phòng Ngừa Tình Trạng Mắt Đổ Ghèn
Để giảm nguy cơ mắc phải tình trạng mắt đổ ghèn bất thường, bạn có thể áp dụng các biện pháp phòng ngừa sau:
- Vệ sinh tay: Tránh dụi mắt và rửa tay thường xuyên, đặc biệt là sau khi tiếp xúc với môi trường nhiều bụi bẩn hoặc người bị bệnh.
- Sử dụng kính áp tròng đúng cách: Đảm bảo vệ sinh kính áp tròng sạch sẽ, thay thế theo đúng lịch trình và không dùng chung mỹ phẩm với người khác.
- Tránh các tác nhân dị ứng: Nếu có tiền sử dị ứng, hãy cố gắng tránh xa các yếu tố kích thích như bụi, phấn hoa, lông vật nuôi.
Câu Hỏi Thường Gặp
1. Mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy phải làm sao?
Mắt tiết ghèn ít, màu trắng hoặc kem nhạt, đóng vảy nhẹ là bình thường. Tuy nhiên, nếu bạn thấy mắt đổ ghèn nhiều khi ngủ dậy, đặc biệt là ghèn có màu vàng, xanh hoặc kèm theo đau và đỏ mắt, bạn nên đi khám bác sĩ ngay lập tức để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
2. Mắt đổ ghèn làm sao hết?
Để giảm tình trạng mắt đổ ghèn, bạn có thể thực hiện một số biện pháp sau:
- Đắp khăn ấm lên mắt để làm mềm và dễ dàng loại bỏ ghèn.
- Sử dụng nước mắt nhân tạo nếu mắt bị khô.
- Tránh dụi mắt hoặc nặn lẹo mắt để giảm nguy cơ nhiễm trùng và lây lan.
Nếu các triệu chứng không thuyên giảm hoặc trở nên nghiêm trọng hơn, hãy tìm đến sự tư vấn của chuyên gia y tế.
Trung tâm Mắt Công nghệ cao, BVĐK Tâm Anh cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe nhãn khoa toàn diện, từ chẩn đoán đến điều trị các bệnh về mắt như đục thủy tinh thể, chấn thương mắt, các bệnh khúc xạ và bệnh võng mạc. Với quy trình khám, phẫu thuật chặt chẽ theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế và quốc tế, Trung tâm luôn đề cao vai trò của khám tầm soát và tư vấn trước phẫu thuật, nhằm đưa ra chỉ định điều trị hiệu quả và an toàn nhất cho người bệnh, hướng tới kết quả tối ưu và dứt điểm bệnh.
Hy vọng bài viết này đã cung cấp thông tin hữu ích về tình trạng mắt đổ ghèn và cách xử lý hiệu quả. Nếu bạn nhận thấy mắt đổ ghèn đi kèm bất kỳ triệu chứng bất thường nào, đừng ngần ngại đến ngay cơ sở y tế uy tín để được khám và điều trị kịp thời.
Tài liệu tham khảo
- Eye Discharge (Sleep in Your Eye): Causes & Types. All About Vision. https://www.allaboutvision.com/conditions/symptoms/eye-discharge/overview-of-eye-discharge/
- Eye Discharge: What It Is, Causes, Types & Treatment. Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/eye-discharge