Bệnh dại là một căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, gây ra bởi virus và ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương của động vật có vú, bao gồm cả chó, mèo và con người. Tại Việt Nam, chó nhà là nguồn lây truyền bệnh dại cho người phổ biến nhất, chiếm tới 95-97% các trường hợp, sau đó là mèo. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh dại ở chó mèo là cực kỳ quan trọng để có biện pháp xử lý kịp thời, không chỉ bảo vệ sức khỏe của thú cưng mà còn ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm cho cộng đồng.
Khi nghi ngờ thú cưng tiếp xúc với mầm bệnh hoặc có biểu hiện bất thường, chủ nuôi cần hết sức cẩn trọng. Không nên tự ý cố gắng bắt giữ những con vật có dấu hiệu nhiễm bệnh. Thay vào đó, hãy liên hệ ngay với cơ quan kiểm soát động vật, tổ chức động vật hoang dã địa phương hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ chuyên nghiệp.
Dấu Hiệu Bệnh Dại ở Chó
Chó mắc bệnh dại thường có những thay đổi đáng kể trong hành vi và thể trạng bình thường. Một số dấu hiệu ban đầu có thể bao gồm:
- Cắn khi không bị trêu chọc, trở nên dễ bị kích động.
- Chán ăn hoặc có xu hướng ăn những vật lạ, không phải thức ăn thông thường như gậy, móng tay.
- Chạy lang thang không có lý do rõ ràng, mất phương hướng.
- Thay đổi âm thanh sủa: sủa khàn, gầm gừ liên tục, hoặc thậm chí sủa không ra tiếng.
- Tiết quá nhiều nước bọt hoặc sùi bọt mép.
- Thay đổi thói quen sinh hoạt và tâm tính thường ngày một cách bất thường.
Thể Dại Điên Cuồng ở Chó
Đây là một trong những dạng phổ biến của bệnh dại ở chó, thường biểu hiện qua ba thời kỳ chính:
Thời kỳ tiền lâm sàng: Chó có xu hướng trốn vào các góc tối, khu vực kín đáo. Chúng có thể trở nên miễn cưỡng khi chủ đến gần, hoặc ngược lại, tỏ ra vồn vã thái quá một cách bất thường. Đôi khi, chó sủa vu vơ, tru lên từng hồi hoặc biểu hiện sự bồn chồn, lo lắng.
Thời kỳ điên cuồng:
- Chó cực kỳ dễ bị kích động, cắn sủa người lạ dữ dội. Khi chủ gọi, chúng có thể quá vồ vập, hoặc chỉ cần nghe tiếng động nhẹ cũng nhảy lên và sủa từng hồi dài.
- Vết thương bị cắn trước đó có thể nổi ngứa, khiến chó liếm hoặc tự cắn, cào cho đến khi rụng lông và chảy máu.
- Chó bỏ ăn, nuốt khó, sốt cao, mắt đỏ ngầu, đồng tử giãn. Chúng có biểu hiện khát nước nhưng lại không thể uống được.
- Chảy nước dãi nhiều, sùi bọt mép, tỏ ra bồn chồn, cảnh giác cao độ và sợ sệt. Chó có thể cắn vu vơ hoặc giật mình liên tục. Chúng đi lại không có chủ định, trở nên hung dữ một cách đáng sợ.
- Chó có thể bỏ nhà đi và thường không quay trở về. Trên đường đi, chúng có xu hướng gặm cắn bất cứ vật gì lạ, ăn bừa bãi và tấn công những con chó khác hoặc thậm chí là con người.
Thời kỳ bại liệt:
- Chó bị bại liệt, đặc biệt là liệt hàm dưới và lưỡi, khiến hàm bị trễ, lưỡi thè ra ngoài. Nước dãi chảy liên tục và chúng không thể nuốt được thức ăn hay nước uống. Liệt chi sau ngày càng rõ rệt.
- Chó thường chết trong khoảng 3 – 7 ngày sau khi xuất hiện các triệu chứng đầu tiên. Nguyên nhân chính là do bại liệt cơ hô hấp và kiệt sức vì không ăn uống được.
- Cần lưu ý rằng thể dại điên cuồng chỉ chiếm khoảng 1/4 các trường hợp chó mắc bệnh dại, phần lớn còn lại là thể dại câm.
Hình ảnh một chú chó có biểu hiện bất thường do mắc bệnh dại
Thể Dại Câm ở Chó
Trái ngược với thể dại điên cuồng, thể dại câm ở chó không có các biểu hiện hung dữ rõ rệt mà chủ yếu là buồn rầu. Chó có thể bị bại liệt một phần cơ thể, nửa người hoặc hai chân sau. Dấu hiệu điển hình là liệt cơ hàm, khiến miệng luôn hé mở, hàm trễ xuống và lưỡi thè ra ngoài. Nước dãi chảy lòng thòng, con vật không thể cắn hay sủa được, chỉ có thể gầm gừ trong họng.
Quá trình tiến triển của thể dại câm khá nhanh, chỉ khoảng 2 – 3 ngày, do virus tác động sớm hơn vào hành tủy, gây rối loạn hệ tuần hoàn và hô hấp của con vật.
Biểu Hiện Bệnh Dại ở Mèo
Mèo có nguy cơ mắc bệnh dại thấp hơn chó (chỉ khoảng 2-5%) do bản tính thường sống độc lập hơn. Tuy nhiên, bệnh dại ở mèo cũng tiến triển tương tự như ở chó và gây ra những triệu chứng nghiêm trọng. Mèo mắc bệnh thường tìm cách lẩn trốn vào chỗ vắng, bóng tối, kêu la nhiều, bồn chồn và không thể nằm yên một chỗ. Khi bị người chạm vào, chúng có thể phản ứng mạnh mẽ bằng cách cắn và cào, tạo ra những vết thương sâu, dễ dàng lây truyền virus dại.
Giai đoạn ủ bệnh dại ở mèo có thể kéo dài từ 2 đến 10 ngày. Trong thời gian này, mèo có thể có những thay đổi nhỏ về thể trạng với các biểu hiện ban đầu không rõ ràng, bao gồm:
- Sốt, đau cơ.
- Dễ cáu gắt, bồn chồn, hay rùng mình – đây là trạng thái chung khi mèo cảm thấy ốm hoặc bực bội.
- Sợ ánh sáng, đặc biệt là sợ hãi tột độ với ánh đèn sáng.
- Nôn mửa, tiêu chảy, ho hen.
- Khó hoặc không muốn nhai nuốt, dẫn đến chán ăn, thờ ơ với thức ăn.
Dấu Hiệu Thể Dại Đơ ở Mèo
Thể dại đơ là dạng khá phổ biến ở mèo. Ở thể này, mèo thường không biểu hiện sự hung dữ và hiếm khi cắn xé. Một con mèo mắc chứng dại đơ sẽ có vẻ lờ đờ, hoảng loạn và ủ rũ. Các triệu chứng của thể dại đơ hay còn gọi là thể dại bại liệt bao gồm:
- Chứng bại liệt ở chân, cơ hàm hoặc một phần cơ thể khác.
- Hàm trễ xuống, lưỡi thè ra, tạo dáng vẻ “đờ đẫn”.
- Nước dãi chảy lòng thòng quanh miệng.
- Việc nhai nuốt gặp khó khăn, dẫn đến chán ăn.
Hình ảnh một con mèo với dấu hiệu điển hình của bệnh dại, có thể bao gồm chảy dãi hoặc lờ đờ
Dấu Hiệu Thể Dại Cuồng ở Mèo
Những dấu hiệu của thể dại điên cuồng ở mèo bao gồm:
- Chảy nước dãi, sùi bọt quanh mép.
- Lo lắng, bồn chồn, sợ nước, thậm chí sợ đến gần nước hoặc tiếng nước.
- Hung hãn, dữ tợn, dễ bị kích động, thường nhe răng như thể sắp sửa cắn xé.
- Không thiết tha với thức ăn, chán ăn.
- Hành vi bất thường, có thể tự cắn cấu bản thân mình. Mèo có xu hướng cào, cắn xé hoặc tấn công người hoặc các vật nuôi khác.
So với thể dại đơ, thể dại cuồng ít phổ biến hơn ở mèo. Tuy nhiên, do tính chất hung hãn và hành vi bất thường, chủ nuôi cần liên hệ ngay với các cơ quan kiểm soát động vật khi nhận thấy thú cưng có biểu hiện chứng dại cuồng.
Nếu gia đình bạn đang nuôi mèo, hãy kiểm tra kỹ xem trên người chúng có vết cắn hoặc dấu hiệu ẩu đả nào không, vì bệnh dại có thể lây nhiễm trong quá trình này. Virus dại có thể tồn tại trên da hoặc lông mèo đến 2 giờ. Do đó, hãy mang găng tay và mặc áo quần dài tay trước khi bế mèo để kiểm tra. Đưa mèo đến bác sĩ thú y ngay lập tức nếu phát hiện các dấu hiệu như vết cắn, trầy xước, vảy, lông xù lên kèm theo vùng nước bọt đã khô,