Mèo là vật nuôi thân thuộc trong nhiều gia đình Việt Nam. Tuy nhiên, việc bị mèo cắn hoặc cào trong lúc chơi đùa hay tiếp xúc là điều khó tránh khỏi. Điều đáng lo ngại là mèo có thể mang nhiều mầm bệnh nguy hiểm lây sang người, đặc biệt là bệnh dại. Vậy, khi chẳng may bị mèo cắn có cần tiêm phòng không và cần xử lý như thế nào để đảm bảo an toàn?
I. Mức độ nguy hiểm của vết cắn từ mèo
Giống như các loài động vật khác, mèo có khả năng nhiễm nhiều loại mầm bệnh. Khi sống gần người, những mầm bệnh này có thể lây sang con người qua vết cào hoặc cắn. Nếu không may bị mèo nhiễm bệnh cắn, nước bọt của chúng sẽ tiếp xúc trực tiếp với da, dẫn đến nguy cơ lây bệnh.
Mặc dù tình huống mắc bệnh dại do mèo cắn không quá phổ biến (chỉ khoảng 2-5% tổng số ca dại ở người, so với 95% từ chó cắn), nhưng vết cắn của mèo vẫn cần được cảnh giác cao độ. Nguy cơ nhiễm dại phụ thuộc vào nhiều yếu tố như lượng virus trong nước bọt mèo, cách sơ cứu ban đầu, và việc mèo đã được tiêm phòng dại hay chưa.
Một số trường hợp bị mèo cắn có nguy cơ lây bệnh dại, cần tiêm phòng ngay để ngăn ngừa
Vết cắn của mèo có xu hướng trở nên nghiêm trọng và cần được thăm khám y tế ngay để xem xét chỉ định tiêm phòng khi có các dấu hiệu sau:
- Vùng da bị cắn tấy đỏ, sưng mủ.
- Người bị cắn có dấu hiệu sốt.
- Người có hệ miễn dịch suy yếu, đang mắc các bệnh nền.
- Lần tiêm phòng uốn ván gần nhất đã cách đây hơn 5 năm, cho thấy miễn dịch với uốn ván đã suy giảm.
- Không rõ nguồn gốc của mèo đã cắn hoặc bị mèo hoang cắn.
Sau khi bị mèo cắn, việc đầu tiên cần làm là tìm cách nhốt con mèo lại để theo dõi. Tiếp đó, tiến hành sơ cứu vết cắn và nhanh chóng đến cơ sở y tế để được bác sĩ kiểm tra, chẩn đoán nguy cơ lây nhiễm bệnh.
II. Cách sơ cứu vết mèo cắn chảy máu đúng cách
Khi bị mèo cắn chảy máu, việc xử lý vết thương kịp thời và đúng cách là vô cùng quan trọng trước khi cân nhắc việc tiêm phòng. Hãy thực hiện các bước sau càng sớm càng tốt:
1. Rửa vết thương
Đặt vết thương dưới vòi nước sạch đang chảy mạnh (nước ấm càng tốt) và dùng xà phòng diệt khuẩn hoặc dung dịch sát khuẩn nhẹ nhàng rửa kỹ vết thương trong ít nhất 10 phút. Việc này giúp loại bỏ virus và vi khuẩn trên bề mặt vết thương.
Ngay sau khi bị mèo cắn cần rửa sạch và dùng dung dịch sát khuẩn vết thương
2. Băng vết thương
Sử dụng băng vô trùng để quấn quanh vết mèo cắn. Đảm bảo băng không quá chặt nhưng vẫn đủ kín để bảo vệ vết thương khỏi bụi bẩn và các tác động ô nhiễm từ môi trường bên ngoài.
3. Giữ vệ sinh cho vết thương
Luôn giữ cho vùng bị mèo cắn khô ráo và sạch sẽ. Dùng cồn sát trùng để vệ sinh vết thương hàng ngày một cách cẩn thận.
Tuyệt đối không được làm những việc sau khi bị mèo cắn chảy máu:
- Để các chất kích thích như ớt bột, nước ép, nhựa cây, chất kiềm, axit dính vào vết thương.
- Dùng bất kỳ loại lá cây nào đắp trực tiếp lên vết thương mà không có chỉ định y tế.
III. Khi nào cần tiêm phòng dại sau khi bị mèo cắn?
Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất. Các chuyên gia y tế khuyến cáo cần tiêm huyết thanh hoặc vắc xin phòng dại trong các trường hợp sau:
- Vị trí vết cắn: Bị mèo cắn chảy máu ở các khu vực có nhiều dây thần kinh như mặt, cổ, đầu, bộ phận sinh dục, ngón chân, ngón tay. Virus dại di chuyển càng nhanh và có khả năng phá hủy thần kinh càng mạnh khi vết cắn gần các khu vực này.
- Theo dõi tình trạng mèo: Mèo đã cắn có các dấu hiệu bất thường như mắt đỏ ngầu, hung dữ, cơ thể tê liệt, chảy nhiều nước dãi, bỏ ăn, trốn vào góc tối. Đặc biệt, nếu mèo chết sau khi cắn người khoảng 7-10 ngày, nguy cơ dại rất cao.
- Độ sâu và mức độ chảy máu: Vết cắn sâu, chảy nhiều máu.
- Nguồn gốc mèo: Bị mèo hoang cắn và không thể nhốt để theo dõi tình trạng sức khỏe của mèo.
Việc tiêm vắc xin kết hợp huyết thanh phòng dại có thể ngăn ngừa tới 99% nguy cơ lây bệnh dại từ mèo sang người. Ngay cả những vết cào xước do mèo cũng cần được cân nhắc tiêm phòng nếu có nguy cơ.
Thời điểm tiêm vắc xin phòng dại tốt nhất là trong vòng 24-48 giờ đầu sau khi bị mèo cắn. Càng để lâu, hiệu quả của vắc xin càng giảm. Nếu tiêm sau 7 ngày, hiệu quả gần như không còn đáng kể.
Nên gặp bác sĩ thăm khám để biết chính xác bị mèo cắn chảy máu có cần tiêm phòng không
Nếu mèo có dấu hiệu mắc bệnh dại hoặc chết do dại sau khi cắn, cần tiêm đủ 5 mũi vắc xin phòng dại trong vòng 1 tháng để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tối ưu chống lại bệnh.
Trong các trường hợp vết cắn nhẹ, khu vực bị cắn xa hệ thần kinh trung ương và con mèo không có bất kỳ dấu hiệu bệnh dại nào, không bị chết trong thời gian theo dõi, thì có thể không cần tiêm phòng dại.
IV. Lời khuyên từ chuyên gia
Mặc dù không phải mọi trường hợp bị mèo cắn chảy máu đều cần tiêm phòng, nhưng bản thân người bị cắn thường rất khó tự xác định chính xác nguy cơ. Vì vậy, cách tốt nhất là hãy sơ cứu vết thương đúng kỹ thuật và nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ thăm khám, đánh giá. Dựa vào đặc điểm của vết cắn, tình trạng của mèo và tiền sử sức khỏe của người bị cắn, bác sĩ sẽ đưa ra quyết định chính xác liệu có cần thiết phải tiêm phòng hay không.
Việc chủ động tiêm phòng dại cho mèo nuôi cũng là một biện pháp quan trọng để bảo vệ cả thú cưng và gia đình bạn khỏi nguy cơ lây nhiễm bệnh dại.