Bạn đã bao giờ cảm thấy trống rỗng hay vô cảm khi liên tục tiếp nhận tin tức về các cuộc khủng hoảng và thảm họa? Nếu có, thì rất có thể bạn đang trải nghiệm mệt mỏi đồng cảm, một trạng thái tâm lý ngày càng phổ biến. Mệt mỏi đồng cảm, hay còn gọi là kiệt sức vì sự đồng cảm, là cảm giác thờ ơ, tê liệt hoặc mất khả năng quan tâm đến nỗi đau khổ hay bi kịch của người khác. Tình trạng này phát sinh do tiếp xúc quá mức với căng thẳng hoặc chấn thương tâm lý.
Sự mệt mỏi đồng cảm biểu hiện như thế nào?
Có thể coi sự mệt mỏi đồng cảm như một cơ chế đối phó của tâm lý. Khi đối mặt với những sự kiện đau lòng như đại dịch, thiên tai hay các vụ bạo lực, chúng ta thường trải qua nhiều cảm xúc mạnh mẽ như sốc, sợ hãi, phẫn nộ hay buồn bã. Tuy nhiên, tất cả những cảm xúc này đều đòi hỏi một lượng năng lượng cảm xúc đáng kể. Giống như bất kỳ nguồn năng lượng nào khác, năng lượng cảm xúc có giới hạn và cần được bổ sung thường xuyên.
Bên cạnh đó, việc tiếp xúc lặp đi lặp lại với các cảm xúc dữ dội sẽ dần làm tăng “ngưỡng chịu đựng” của chúng ta đối với chúng, dẫn đến tình trạng vô cảm. Biểu hiện của mệt mỏi đồng cảm có thể khác nhau ở mỗi người, nhưng thường bao gồm cảm giác tuyệt vọng, bất lực, mất kết nối, cô lập hoặc buồn bã sâu sắc. Thậm chí, nó còn có thể gây ra các triệu chứng về thể chất hoặc hành vi.
Ai dễ bị ảnh hưởng bởi sự mệt mỏi đồng cảm?
Bất cứ ai thường xuyên phải đối mặt với căng thẳng hoặc chấn thương tâm lý đều có nguy cơ cao bị mệt mỏi đồng cảm. Trong thời gian gần đây, tình trạng này đặc biệt được nhắc đến nhiều ở các nhân viên y tế và những người phản ứng đầu tiên, những người đã gánh chịu áp lực khổng lồ và chứng kiến vô vàn đau khổ trong suốt đại dịch COVID-19.
Làm thế nào để đối phó với sự mệt mỏi đồng cảm?
Nếu không được kiểm soát, sự mệt mỏi đồng cảm có thể dẫn đến trầm cảm. Do đó, điều quan trọng là phải nhận biết các dấu hiệu khi bạn cảm thấy kiệt sức vì đồng cảm và chủ động thực hiện các bước để giải quyết hoặc giảm thiểu nó.
Các chuyên gia tâm lý học khuyến nghị kỹ thuật chánh niệm là một phương pháp hiệu quả để chống lại mệt mỏi đồng cảm. Chánh niệm, vốn tập trung vào nhận thức và không bị mắc kẹt vào những suy nghĩ tiêu cực, đã được chứng minh là giúp tăng cường lòng trắc ẩn và giảm lo lắng. Ngoài ra, việc chăm sóc bản thân đúng mực cũng vô cùng quan trọng. Hãy thực hành tự chăm sóc, duy trì sự cân bằng lành mạnh giữa công việc và cuộc sống, và dành thời gian kết nối với những người thân yêu. Mặc dù nhiều điều trên thế giới nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta, nhưng việc liên tục nạp lại “pin cảm xúc” sẽ đảm bảo rằng khi những điều tốt đẹp (và cả những điều không may) xảy ra, chúng ta vẫn có thể phản ứng theo cách mình mong muốn.
Nguồn tham khảo và hỗ trợ
- Cleveland Clinic. “Empathy Fatigue: How Stress and Trauma Can Take a Toll on You”.
- Mindful.org. “Empathy Fatigue Is All Too Real”.
- RADIAS Health cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tích hợp, lấy con người làm trung tâm cho những người mắc bệnh tâm thần, sử dụng chất gây nghiện hoặc các rối loạn đồng thời.