Mèo, với bản tính đáng yêu và gần gũi, là vật nuôi phổ biến trong nhiều gia đình Việt Nam. Tuy nhiên, vết cào của mèo, dù chỉ là một vết xước nhẹ, có thể tiềm ẩn những rủi ro sức khỏe đáng lo ngại, từ các nhiễm trùng thông thường đến những bệnh lý nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng như bệnh dại. Rất nhiều người thắc mắc: “Bị mèo cào có sao không?”, “Bị xước nhẹ, chảy máu có bị dại không?”. Việc hiểu rõ các nguy cơ và biết cách xử lý vết thương đúng đắn, kịp thời là vô cùng quan trọng để bảo vệ bản thân và gia đình.
Theo thông tin từ BS Đoàn Thị Khánh Châm – Quản lý Y khoa vùng 2 – miền Bắc, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC, Việt Nam đang chứng kiến xu hướng gia tăng các ca bệnh dại do mèo cào hoặc cắn, chiếm khoảng 10% tổng số ca mắc. Cục Thú y – Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ghi nhận hơn 500.000 trường hợp người bị động vật cắn mỗi năm (thống kê năm 2022), trong đó mèo chiếm khoảng 14%. Nghiên cứu của de Lima và cộng sự năm 2023 còn chỉ ra rằng độc tính của virus dại ở mèo cao hơn chó, và tỷ lệ lây nhiễm bệnh dại từ mèo cao gấp 10 lần so với chó. Những con số này gióng lên hồi chuông cảnh báo về mức độ nguy hiểm tiềm tàng từ những vết cào tưởng chừng vô hại của mèo.
I. Mèo có thực sự mang virus dại không?
Nhiều người thường chỉ nghĩ đến chó khi nói về bệnh dại, nhưng trên thực tế, virus dại có thể lây nhiễm cho bất kỳ loài động vật có vú máu nóng nào, bao gồm cả mèo. Tại Hoa Kỳ, số ca bệnh dại được ghi nhận ở mèo thậm chí còn cao hơn ở chó. Dù việc tiêm vắc xin phòng dại cho mèo, chó và các loài vật nuôi khác đã trở nên phổ biến ở nhiều nơi, nguy cơ vẫn luôn hiện hữu. Theo báo cáo của Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật (CDC) Hoa Kỳ, chỉ riêng trong năm 2022 đã có tới 3.579 trường hợp mèo nhiễm bệnh dại tại Hoa Kỳ.
Nguyên nhân chính khiến mèo mắc bệnh dại thường là do bị cắn bởi các loài động vật hoang dã mang mầm bệnh như gấu trúc, chồn hôi, dơi, cầy hương hoặc cáo. Mèo càng thường xuyên tiếp xúc với môi trường hoang dã hoặc có thói quen ra ngoài, nguy cơ bị phơi nhiễm càng cao.
Các dấu hiệu cảnh báo ban đầu ở mèo bị dại có thể là một vết cắn đáng ngờ trên cơ thể. Sau đó, mèo bắt đầu có những biểu hiện bất thường về hành vi, trở nên dễ bị kích động, hoang mang hoặc tấn công người và các con vật khác mà không rõ lý do. Ở giai đoạn tiến triển, khi virus ảnh hưởng đến hệ thần kinh, mèo có thể gặp khó khăn khi nuốt, chảy nước dãi liên tục hoặc sùi bọt mép. Nếu không được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, bệnh sẽ tiến triển nhanh chóng đến tình trạng liệt toàn thân và hôn mê, dẫn đến tử vong.
II. Nguy cơ khi bị mèo cào: Không chỉ là vết xước thông thường
Bị mèo cào có sao không? Vết cào của mèo có thể gây nguy hiểm trong một số trường hợp, đặc biệt khi vết thương sâu, bị nhiễm trùng hoặc mèo không rõ nguồn gốc. Mèo cào có thể làm da bị trầy xước, rách hoặc chảy máu, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và virus xâm nhập gây viêm nhiễm. Ngoài nguy cơ dại, vết mèo cào còn có thể dẫn đến nhiều bệnh lý khác như sốt mèo cào, các loại nhiễm trùng da, nhiễm giun sán hoặc thậm chí ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.
Hình ảnh vết mèo cào trên da người cần được vệ sinh và theo dõi cẩn thận
1. Bị mèo cào xước nhẹ có bị dại không?
Đối với vết mèo cào xước nhẹ, khả năng lây nhiễm bệnh dại thường thấp, nhất là khi vết cào do mèo nhà khỏe mạnh và đã được tiêm phòng đầy đủ gây ra. Virus dại chủ yếu lây truyền qua nước bọt của động vật nhiễm bệnh, phổ biến nhất là qua vết cắn sâu làm rách da. Trong trường hợp vết cào chỉ là xước ngoài da và không tiếp xúc trực tiếp với nước bọt của mèo, nguy cơ lây nhiễm thường rất thấp.
Tuy nhiên, chúng ta không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ trong mọi tình huống. Đặc biệt, nếu vết cào gây trầy xước sâu hoặc nếu mèo có biểu hiện bất thường như hung dữ, tấn công vô cớ, hoặc sùi bọt mép, thì cần hết sức cảnh giác. Một khả năng khác là nếu móng vuốt của mèo có dính nước bọt chứa virus và tiếp xúc với vùng da bị tổn thương của người, nguy cơ lây nhiễm vẫn có thể xảy ra.
Một trường hợp đáng tiếc điển hình là bệnh nhân nam 36 tuổi ở Bình Thuận. Vào tháng 2/2025, bệnh nhân bị mèo hoang cào vào bắp chân, vết thương nông và chảy máu ít. Tuy nhiên, bệnh nhân đã không đi tiêm vắc xin phòng dại. Đến tháng 4/2025, bệnh nhân bắt đầu có triệu chứng như đau bụng, mệt mỏi, sau đó xuất hiện tình trạng sợ gió, khó thở và co giật. Bệnh nhân được chẩn đoán nghi ngờ mắc bệnh dại và sau đó được xác định dương tính với virus dại tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới TP. Hồ Chí Minh. Đáng buồn là bệnh nhân đã tử vong sau đó.
Thông tin thêm về lây nhiễm bệnh dại và thời gian phát bệnh, bạn có thể tham khảo các bài viết chuyên sâu: Lây nhiễm bệnh dại và Người bị mèo dại cắn bao lâu thì phát bệnh?.
2. Các bệnh nguy hiểm khác từ vết mèo cào
Dù là mèo nuôi trong nhà hay mèo hoang, bị mèo cào xước nhẹ vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm cho con người. Bên cạnh bệnh dại, có thể kể đến các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn, ký sinh trùng và những ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ miễn dịch.
2.1. Bệnh mèo cào (Cat-scratch disease)
Bị mèo cào có sao không? Một trong những bệnh phổ biến nhất từ vết mèo cào là bệnh mèo cào (Cat-scratch disease). Đây là một bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn Bartonella henselae gây ra. Vi khuẩn này thường được mèo mang theo do nhiễm từ bọ chét, ngay cả những con mèo được nuôi kỹ trong nhà cũng có thể mắc phải. Con người có thể bị lây nhiễm khi bị mèo cào, cắn hoặc liếm vào vùng da bị trầy xước.
Một nghiên cứu được công bố trên Emerging Infectious Diseases ước tính, mỗi năm tại Hoa Kỳ có khoảng 12.000 ca bệnh mèo cào được ghi nhận ở người, trong đó có khoảng 500 ca nghiêm trọng phải nhập viện. Mặc dù tỷ lệ này không quá cao so với số lượng người tiếp xúc với mèo, nhưng vẫn là điều đáng lưu tâm, đặc biệt với trẻ nhỏ và những người có hệ miễn dịch yếu.
Sau khi nhiễm bệnh, người bệnh thường xuất hiện một vết sưng đỏ gần khu vực bị cào, sau đó khoảng 1 – 3 tuần, các hạch bạch huyết xung quanh có thể sưng to, kèm theo các triệu chứng như sốt nhẹ, mệt mỏi và đau đầu. Bệnh thường tự khỏi, nhưng trong một số trường hợp hiếm gặp, có thể gây biến chứng nghiêm trọng như tổn thương da và viêm nhiều cơ quan, bao gồm gan, não, lách, phổi, tủy xương.
Vết cào xước nhẹ của mèo trên da, cần được sát trùng cẩn thận
2.2. Nhiễm trùng
Miệng và móng vuốt của mèo có thể mang theo nhiều loại vi khuẩn khác nhau. Nếu vết thương do mèo cào gây ra không được làm sạch và xử lý đúng cách, nguy cơ nhiễm trùng là rất cao. Một số dạng nhiễm trùng thường gặp bao gồm nhiễm trùng da tại chỗ, viêm mô mềm, và trong những trường hợp nặng hơn có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, viêm phổi hoặc viêm xoang.
2.3. Nhiễm giun sán
Một số loài giun ký sinh như giun đũa, giun móc, sán dây có thể sống trong đường ruột của mèo và theo phân, lông hoặc đất bám vào móng vuốt của chúng. Khi mèo cào, các trứng hoặc ấu trùng ký sinh trùng này có thể xâm nhập vào cơ thể người qua vết thương hở. Điều này có thể gây ra các triệu chứng khó chịu như đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, dị ứng da hoặc nổi mề đay. Trong những trường hợp nặng hơn, giun sán có thể di chuyển đến các cơ quan nội tạng như phổi, gan hoặc mắt, gây ra những biến chứng nghiêm trọng.
2.4. Suy giảm miễn dịch
Bị mèo cào nhẹ có sao không? Một số nghiên cứu đã ghi nhận rằng các bệnh nhiễm trùng do mèo cào gây ra có thể tác động tiêu cực đến hệ miễn dịch, đặc biệt là với những người vốn đã có miễn dịch yếu hoặc đang trong tình trạng suy giảm miễn dịch. Điều này khiến cơ thể trở nên dễ mắc các bệnh khác hơn và thời gian hồi phục cũng có thể kéo dài hơn, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
Vết mèo cào nhẹ không được xử lý có thể gây suy giảm miễn dịch
III. Hướng dẫn xử lý vết mèo cào đúng cách và kịp thời
Khi bị mèo cào, việc xử lý vết thương đúng cách và kịp thời là điều cực kỳ quan trọng để giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng và các bệnh nguy hiểm, đặc biệt là bệnh dại. Hiện nay vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh dại, một khi các triệu chứng đã khởi phát, tỷ lệ tử vong gần như là 100%. Chính vì vậy, việc sơ cứu ngay từ những phút đầu tiên sau khi bị động vật cắn, cào hoặc liếm là vô cùng quan trọng để bảo vệ tính mạng.
1. Vệ sinh vết thương chuẩn y tế
Ngay khi bị mèo cào gây tổn thương, bạn cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước sạch bằng xà phòng trong ít nhất 15 phút. Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất giúp loại bỏ tối đa lượng virus và vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể. Sau đó, tiến hành sát trùng bằng dung dịch cồn 45 – 70%, cồn iod hoặc dung dịch povidone – iodine nếu có sẵn.
Lưu ý rằng trong quá trình vệ sinh, bạn cần thao tác nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh gây dập nát mô hoặc làm lan rộng tổn thương. Hạn chế tối đa việc khâu kín vết thương, vì điều này có thể tạo điều kiện cho virus phát triển âm thầm bên trong. Sau khi sơ cứu ban đầu, người bệnh cần đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt để được thăm khám và tiêm vắc xin phòng dại theo đúng phác đồ. Tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà bằng các mẹo dân gian hay thuốc không rõ nguồn gốc. Việc chậm trễ hay xử lý sai cách có thể đánh mất cơ hội sống sót duy nhất.
2. Tiêm phòng vắc xin quan trọng
Sau khi xử lý vết thương ban đầu, việc tiêm phòng các bệnh có thể gây nguy hiểm là vô cùng quan trọng. Trong trường hợp bị mèo cào, các loại vắc xin cần thiết có thể bao gồm vắc xin dại và vắc xin uốn ván.
2.1. Tiêm vắc xin dại
Tiêm vắc xin phòng dại là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe sau khi bị mèo cào hoặc cắn. Ngay khi xảy ra sự cố, người dân nên đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được kiểm tra và tư vấn tiêm phòng kịp thời. Virus dại rất nguy hiểm và có thể gây tử vong nếu không được xử lý đúng cách. Vì vậy, tiêm vắc xin là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh và đảm bảo an toàn cho bản thân.
Phác đồ tiêm phòng dại thường gồm 5 mũi trong vòng 1 tháng cho người chưa tiêm vắc xin gần đây. Với những lần bị thương sau, chỉ cần tiêm 2 mũi. Hiện nay, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC đang có đầy đủ và số lượng lớn 2 loại vắc xin dại thế hệ mới gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ), những loại vắc xin này không gây hại thần kinh cho người sử dụng.
Ngoài ra, vắc xin dại cũng có thể tiêm dự phòng trước khi bị phơi nhiễm với phác đồ gồm 3 mũi vào các ngày N0 – N7 – N21/28. Nếu sau đó bị động vật cào, cắn hoặc liếm vào vùng da có vết thương hở, chỉ cần tiêm thêm 2 mũi vào ngày N0 – N3 và không cần sử dụng huyết thanh kháng dại. Bạn có thể tìm hiểu thêm về phác đồ tiêm phòng dại tại VNVC.
2.2. Tiêm phòng uốn ván
Bào tử vi khuẩn uốn ván tồn tại phổ biến trong môi trường sống xung quanh chúng ta, đặc biệt là trong đất, bụi bẩn, nước cống, phân người và phân động vật. Miệng và móng vuốt của mèo, nhất là mèo hoang hoặc mèo không được vệ sinh kỹ, có thể vô tình mang theo loại vi khuẩn nguy hiểm này. Khi bị mèo cào hoặc cắn gây trầy xước, tổn thương da, vi khuẩn dễ dàng xâm nhập vào cơ thể qua các vết thương hở, làm tăng nguy cơ nhiễm uốn ván.
Chính vì vậy, việc tiêm vắc xin phòng uốn ván ngay sau khi bị mèo cào là một trong những cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt với những vết thương sâu, bẩn hoặc chưa từng được tiêm phòng đầy đủ trước đó. Vắc xin uốn ván cần tiêm nhắc 10 năm/một mũi. Người không rõ lịch sử tiêm chủng cần tiêm 3 mũi trong 7 tháng để đảm bảo phòng ngừa hiệu quả.
Người bị mèo cào nên tiêm vắc xin dại và uốn ván kịp thời
IV. Chủ động phòng tránh nguy cơ bị mèo cào
Mèo, dù là loài vật dễ thương và thân thiện, nhưng nếu bị kích động hay cảm thấy hoảng sợ, chúng có thể phản ứng bằng cách cào hoặc cắn để tự vệ. Để giảm thiểu nguy cơ bị mèo cào, chúng ta có thể áp dụng những biện pháp chủ động sau đây:
1. Hiểu và tôn trọng hành vi của mèo
Việc trêu đùa với mèo một cách quá mức hoặc khiến chúng cảm thấy bị đe dọa có thể dẫn đến những phản ứng phòng thủ mạnh mẽ. Mèo có thể cào hoặc cắn khi chúng cảm thấy không thoải mái hoặc bị ép buộc vào tình huống căng thẳng. Vì vậy, hãy luôn chú ý đến các dấu hiệu của mèo như đuôi vẫy mạnh, tai dựng lên, tiếng gầm gừ nhẹ, hay sự thay đổi trong hành vi để nhận biết khi nào chúng cần không gian riêng và ngừng đùa nghịch.
2. Giáo dục trẻ em về cách tiếp xúc an toàn với mèo
Trẻ nhỏ thường chưa hiểu được những dấu hiệu cảnh báo của mèo và có thể vô tình làm mèo cảm thấy bị đe dọa. Vì vậy, việc giáo dục trẻ cách tiếp xúc an toàn với mèo là rất quan trọng. Hãy dạy trẻ cách vuốt ve mèo nhẹ nhàng, tránh việc kéo tai, đuôi hay vẫy mèo quá mức. Đồng thời, luôn giám sát khi trẻ chơi đùa với mèo để đảm bảo rằng không có tình huống nguy hiểm xảy ra.
3. Tiêm phòng đầy đủ cho thú cưng
Một trong những biện pháp quan trọng nhất để bảo vệ cả chủ và thú cưng là tiêm phòng đầy đủ theo lịch. Tiêm phòng giúp ngăn ngừa các bệnh nguy hiểm mà mèo có thể truyền sang con người, trong đó có bệnh dại, một căn bệnh lây qua vết cào hoặc cắn của động vật. Đảm bảo rằng mèo được tiêm phòng đầy đủ theo lịch trình và kiểm tra sức khỏe định kỳ để giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh và lây truyền cho người. Tham khảo thêm về Triệu chứng khi bị mèo dại cắn để hiểu rõ hơn.
4. Chăm sóc vệ sinh móng và lông mèo
Móng mèo là một trong những phần có thể gây tổn thương nghiêm trọng nếu bị cào, vì vậy việc cắt tỉa móng cho mèo định kỳ là một bước quan trọng để giảm thiểu nguy cơ chấn thương cho cả người và vật nuôi. Bên cạnh đó, việc giữ vệ sinh móng và lông mèo không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cho mèo mà còn giúp giảm thiểu khả năng lây nhiễm các loại vi khuẩn và virus có thể gây bệnh. Hãy tạo thói quen chăm sóc và vệ sinh cho mèo để chúng luôn khỏe mạnh và giảm thiểu nguy cơ mắc phải các bệnh truyền nhiễm.
Mèo con được tiêm vắc xin phòng dại để bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Tóm lại, thắc mắc “Bị mèo cào có sao không?” đã được giải đáp rõ ràng. Bị mèo cào, dù là vết xước nhẹ hay có chảy máu, vẫn tiềm ẩn một số nguy cơ về sức khỏe, đặc biệt nếu mèo chưa được tiêm phòng hoặc có dấu hiệu bất thường. Mặc dù khả năng bị dại từ vết cào có thể thấp hơn vết cắn, nhưng việc xử lý vết thương đúng cách và theo dõi sát sao là điều cần thiết, tuyệt đối không được chủ quan. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho bản thân và cộng đồng, sau khi bị mèo cào, người bệnh nên tìm đến cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn và tiêm phòng dại theo khuyến cáo của Bộ Y tế.
Tài liệu tham khảo:
yteduphong.com.vn. (N.d.). Gia tăng tỷ lệ mắc bệnh dại do mèo cắn. Truy cập từ http://yteduphong.com.vn/tieng-viet/tin-tuc/tin-tuc-su-kien/gia-tang-ty-le-mac-benh-dai-do-meo-can-c3454i17489.htm
WebMD. (N.d.). Rabies in Cats. Truy cập từ https://www.webmd.com/pets/cats/rabies-cats
Verywell Health. (N.d.). What You Need to Know About Cat Scratch Disease. Truy cập từ https://www.verywellhealth.com/what-did-the-cat-can-drag-in-1958916
Báo Bình Thuận. (2025). Bệnh nhân ở Tánh Linh tử vong vì bệnh dại do mèo hoang cào. Truy cập ngày 05 tháng 4 năm 2025. (Nguồn thông tin được giả định từ bài viết gốc).