Bệnh dại là một trong những căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất có thể lây từ động vật sang người, đặc biệt là qua vết cắn của mèo dại. Với tỷ lệ tử vong lên đến hơn 90% nếu không được can thiệp kịp thời, việc nhận biết sớm các triệu chứng khi bị mèo dại cắn và hiểu rõ cách xử lý là vô cùng quan trọng để bảo vệ tính mạng. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những thông tin chi tiết về các dấu hiệu nhận biết bệnh dại ở cả người và mèo, cũng như hướng dẫn cách xử lý và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
Bệnh Dại Là Gì Và Lây Truyền Từ Mèo Sang Người Như Thế Nào?
Bệnh dại là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây ra, thường lây truyền từ động vật có vú (phổ biến nhất là chó dại và mèo) sang người. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus dại sẽ tấn công hệ thần kinh trung ương, gây ra viêm não và tổn thương thần kinh nghiêm trọng. Ở người, khoảng 99% các trường hợp mắc bệnh dại đều có nguồn gốc từ chó và mèo dại.
Sự lây truyền virus dại từ mèo sang người chủ yếu xảy ra thông qua vết cào, cắn hoặc liếm của mèo bị bệnh vào vùng da bị tổn thương của người. Virus dại có nồng độ cao trong tuyến nước bọt của mèo nhiễm bệnh, và khi tiếp xúc với vết thương hở, chúng sẽ nhanh chóng xâm nhập vào cơ thể. Thời gian ủ bệnh dại ở người sau khi bị mèo cắn rất đa dạng, có thể chỉ vài ngày nhưng cũng có trường hợp kéo dài đến 1-2 năm. Các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian ủ bệnh bao gồm nồng độ virus, vị trí và mức độ sâu của vết cắn, cũng như cách sơ cứu vết thương và thời gian tiêm phòng dại.
Vết cắn từ mèo dại có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng đến sức khỏe con người.
Dấu Hiệu Bệnh Dại Ở Người Khi Bị Mèo Cắn
Khi bị mèo dại cắn, nguy cơ nhiễm bệnh dại rất cao. Các triệu chứng thường xuất hiện khi virus dại đã tấn công hệ thần kinh trung ương và được chia thành hai thể chính: thể cuồng và thể liệt.
Triệu chứng bệnh dại thể cuồng
Đây là thể bệnh phổ biến hơn, với các biểu hiện ban đầu thường không rõ ràng nhưng sẽ tiến triển nhanh chóng:
- Giai đoạn ban đầu: Người bệnh có thể cảm thấy nóng rát, châm chích hoặc ngứa ran tại vị trí vết cắn. Kèm theo đó là các triệu chứng không đặc hiệu như đau đầu và sốt cao.
- Giai đoạn sau (khi virus tấn công tủy sống và não):
- Xuất hiện cảm giác sợ gió, sợ nước (thủy sợ).
- Có thể bị ảo giác thị giác hoặc thính giác.
- Biểu hiện bồn chồn, lo lắng, lú lẫn, khó ngủ.
- Hành vi hung dữ, dễ kích động với những người xung quanh.
- Co thắt các cơ bắp, đặc biệt là cơ thanh quản, gây khó nuốt và co giật.
- Tiết nhiều nước bọt bất thường, sùi bọt mép.
- Liệt hô hấp dẫn đến khó thở, tim ngừng đập và cuối cùng là tử vong.
Triệu chứng bệnh dại thể liệt
Thể bệnh dại thể liệt ít phổ biến hơn nhưng cũng không kém phần nguy hiểm:
- Người bệnh dần bị tê liệt các cơ bắp. Vị trí tê liệt thường bắt đầu từ vết cắn rồi lan ra các bộ phận khác trên cơ thể.
- Khi tình trạng tê liệt lan đến hệ hô hấp, người bệnh sẽ khó thở, rơi vào hôn mê và không thể qua khỏi.
Virus dại tấn công hệ thần kinh, gây ra các triệu chứng nguy hiểm ở người.
Cách Nhận Biết Mèo Bị Bệnh Dại
Việc nắm rõ các triệu chứng bệnh dại ở mèo giúp chúng ta chủ động phòng tránh nguy cơ bị cắn. Theo thống kê, số lượng mèo mắc bệnh dại chiếm dưới 5% tổng số ca bệnh dại ở động vật. Thời gian ủ bệnh ở mèo thường kéo dài từ 2 đến 10 ngày, sau đó các triệu chứng sẽ bộc lộ rõ rệt.
Biểu hiện bệnh dại thể liệt ở mèo
Thể liệt là dạng bệnh dại phổ biến nhất ở mèo. Mèo mắc bệnh dại thể liệt thường không quá hung dữ hay cắn xé nhiều, mà biểu hiện chủ yếu là:
- Mèo trở nên lờ đờ, ủ rũ, ít vận động, đôi khi có biểu hiện hoảng loạn.
- Liệt cơ hàm khiến hàm bị trễ, lưỡi thè ra, nước dãi chảy rất nhiều. Mèo gặp khó khăn trong việc ăn uống do khó nhai nuốt.
- Sau đó, tình trạng liệt sẽ lan dần đến các chân, nửa người và cuối cùng là toàn thân.
Biểu hiện bệnh dại thể cuồng ở mèo
Mặc dù ít phổ biến hơn, bệnh dại thể cuồng ở mèo lại đặc trưng bởi các hành vi hung hãn bất thường:
- Mèo chảy nhiều nước dãi, sùi bọt mép.
- Có biểu hiện sợ nước hoặc hoảng sợ khi nghe tiếng nước chảy.
- Ngoài lo lắng, bồn chồn, mèo còn tỏ ra cực kỳ hung hãn, dễ bị kích động. Chúng thường xuyên nhe răng, giơ vuốt như chuẩn bị tấn công.
- Mèo có xu hướng cắn xé đồ vật, đánh nhau với các con vật khác. Trên cơ thể có thể xuất hiện nhiều vết thương, tại đó có thể thấy vết bọt khô và mụn mủ.
Mèo mắc bệnh dại thể cuồng có biểu hiện hung dữ và kích động.
Phải Làm Gì Ngay Khi Bị Mèo Dại Cắn?
Khi đã nhận biết được các triệu chứng nguy hiểm của bệnh dại và xác định mình có nguy cơ phơi nhiễm, việc đầu tiên và quan trọng nhất là bạn cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất, trung tâm tiêm chủng hoặc trung tâm y tế dự phòng để được thăm khám và tư vấn kịp thời. Tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.
Xử lý vết cắn và điều trị sau phơi nhiễm
Sau khi bị mèo dại cắn, bạn cần thực hiện sơ cứu ban đầu ngay lập tức:
- Rửa sạch vết cắn dưới vòi nước chảy mạnh và xà phòng diệt khuẩn trong ít nhất 15 phút.
- Sát khuẩn vết thương bằng cồn i-ốt hoặc povidone-iodine.
Việc tiêm phòng dại càng sớm càng tốt là điều cực kỳ quan trọng. Bệnh dại hiện không có thuốc điều trị đặc hiệu, do đó tiêm phòng sớm là cách duy nhất để ngăn chặn virus tấn công hệ thần kinh trung ương. Trong trường hợp mèo nghi dại hoặc đã được xác định có triệu chứng bệnh dại, bác sĩ thường sẽ chỉ định tiêm vắc xin phòng dại kết hợp với huyết thanh kháng dại để tăng cường hiệu quả bảo vệ.
Điều trị khi bệnh đã phát
Nếu bệnh nhân đã xuất hiện những triệu chứng đầu tiên của bệnh dại, việc điều trị trở nên vô cùng khó khăn và hầu như không thể cứu chữa. Các bác sĩ vẫn sẽ chỉ định tiêm vắc xin dại và huyết thanh kháng dại như một giải pháp duy nhất để cố gắng kiểm soát bệnh. Tuy nhiên, ở giai đoạn này, hiệu quả của việc điều trị đã giảm đi đáng kể, và nguy cơ tử vong là rất cao. Tiêm phòng càng sớm, nguy cơ khởi phát triệu chứng nặng và tử vong càng thấp.
Vắc xin và huyết thanh kháng dại là phương pháp điều trị duy nhất sau khi phơi nhiễm.